مقدمه و معرفی مرکز تحقیقات سلامت سالمندی نیشابور 

 

دنیا در آستانه یک تغییر مهم دموگرافیکی است از ابتدای تاریخ بشری همواره شمار کودکان از سالمندان فراتر بوده اما این امر طولی نخواهد کشید و در بسیاری از مناطق دنیا عکس آن رقم خورده یا خواهد خورد که در نتیجه کاهش بارز باروری و افزایش چشمگیر امید به زندگی همچنان تداوم داشته و تسریع خواهد شد. پیش بینی شده است شمار افراد ۶۰ سال به بالا از حدود ۹۰۰ میلیون نفر در سال ۲۰۱۵ به ۲/۱ میلیارد نفر تا سال ۲۰۵۰ برسد. هرچند از پیشرفتهای چشمگیر بشر در قرن اخیر افزایش طول عمر بوده که درنتیجه ی پیشرفت در علوم پزشکی، کنترل بیماریهای عفونی، کاهش میرایی، کاهش باروری، بالا رفتن سطح بهداشت جامعه و افزایش استاندارهای زندگی در دهههای گذشته بوقوع پیوسته اما بسیاری از زنان و مردان سالمند از نظر اقتصادی غیر مولد و مصرفکننده هستند و از نظر اجتماعی تنها و منزوی و از نظر سلامتی مبتلا، یا در معرض خطر ابتلای به بیماریهای مزمن و عوارض آنها هستند . اختلالات حرکتی، شناختی، حوادث، افسردگی و بیماریهای قلبی، ریوی از معضلات مهم آنهاست و به دلیل همین مشکلات و حمایتهای اجتماعی، عاطفی و مالی ناکافی به خصوص در میان اقشار کم درآمد جامعه، سالمندان، زندگی بسیارنامطلوبی را تجربه میکنند. به نظر میرسد سالمندان به دلیل کهولت و کاهش تواناییهایشان و هم این که از اقشار آسیبپذیر جامعه محسوب میشوند بایستی تحت توجه و حمایتهای لازم قرار گیرند و نیازهای آنان در ابعاد جسمی، اجتماعی و روانی مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرد. همچنین بیماریهای غیر واگیر جایگزین بیماریهای عفونی شده و غالبا افراد سالمند را درگیر میکند، بیشتر آنها با عوامل خطری نظیر سیگار کشیدن، فشارخون بالا، کلسترول بالا، چاقی و عدم فعالیت فیزیکی مرتبط است که همگی قابل پیشگیری و یا کنترل هستند. حال با توجه به روند صعودی شمار سالمندان در نتیجه توفیقات بشر در افزایش امید به زندگی در دهههای اخیر، این سوالات مطرح است که ایا این افزایش سن دوره طولانیتر سلامتی، تندرستی و کارآمدی را هم بههمراه خواهد داشت؟ یا بر عکس افزایش بیماری ناتوانی و وابستگی را بدنبال خواهد داشت؟ سالمندی چه تاثیری بر هزینهها و زندگی اجتماعی خواهد داشت؟ آیا میتوان با برنامهریزی ساختار مناسب برای رویارویی با سالمندی را فراهم آورد بطوریکه آن را توام با تندرستی و سلامت نمود؟

جمعیت ایران نیز به سرعت به سمت پیری میرود، بر اساس آخرین آمار منتشر شده در سال ۱۳۹۰ جمعیت بالاتر از ۶۰ سال ایران در حدود ۵ میلیون نفر است و بر اساس پیش بینیهای سازمان ملل جمعیت بالای ۶۰ سال در ایران از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۵۰ با رشد ۲۶ درصدی به ۳۳ درصد کل جمعیت (حدود ۲۸ میلیون نفر) خواهد رسید که از نظر سرعت پیر شدن رتبه سوم جهان را به خود اختصاص میدهد؛ در حالی که در همان سال (۲۰۵۰) نرخ جمعیت سالمند در کشورهای جهان ۲۱ درصد پیشبینی شده است. لذا برای رویارویی مناسب یا پدیده سالمندی باید عزم جدی در راستای شناخت ابعاد مختلف سلامت با انجام تحقیقات جامع و کاربردی، تربیت نیروی انساتی متخصص و ایجاد امکانات و منابع انسانی و مالی در راستای نیازهای درمانی و مراقبتی با همکاری سازمانهای مختلف و مشارکت مردم شکل گیرد.

مرکز تحقیقات سلامت و سالمندی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور بعنوان اولین منطقه ای که بزرگترین و جامع ترین مطالعه سالمندی کشور در ان راه اندازی شده و یاستناد بافت جمعیتی شهر که شمار سالمندان ان از متوسط کشوری بالاتر می باشد شرایط مناسبی را برای پرداختن به این مقوله مهم فراهم آورده است. این مرکز با زیر ساخت مناسب و بکارگیری افراد متخصص و با تجربه زمینه برای توسعه مطالعات و مشارکت های همه جانبه در راستای ارتقای سلامت سالمندان را فراهم نموده است. این مرکز در نظر دارد تا با یک برنامه مدون و سازمان یافته، استفاده بهینه از منابع، جلب مشارکت ملی و بین المللی، همسو با سیاستهای توسعه ای ملی و بدور از تبعیض و دوباره کاری به ارایه مطالعاتی اهتمام بورزد که گره گشای مشکلات دوران سالمندی بوده و به ارتقای چالش موجود بیانجامد و در تربیت نیروهای متخصص تلاش نماید.